هومن آپرین؛ ایرانی‌ای که در پاییز به بام جهان رسید
هومن آپرین؛ ایرانی‌ای که در پاییز به بام جهان رسید
از صعود انفرادی به دماوند در ۱۴سالگی تا ثبت نام خود در تاریخ اورست
پنجم اکتبر ۱۹۹۰، هومن آپرین بر فراز قله اورست ایستاد؛ بلندترین نقطه زمین، در ارتفاع ۸۸۴۸ متری از سطح دریا. این صعود، نام او را به‌عنوان نخستین ایرانیِ معرفی‌شده در منابع باشگاه آلپاین آمریکا برای رسیدن به قله اورست ثبت کرد؛ کوهنوردی متولد تهران که مسیر حرفه‌ای زندگی‌اش را در ایالات متحده ادامه داده بود. اما داستان آپرین خیلی پیش‌تر از اورست آغاز شده بود؛ در کوه‌های البرز، جایی که نخستین تجربه‌های جدی کوهنوردی او شکل گرفت.
از دماوند تا کوه‌های هیمالیا
هومن آپرین در سال ۱۹۴۶ در تهران متولد شد. علاقه‌اش به کوهستان از نوجوانی شکل گرفت و در ۱۴سالگی، صعودی انفرادی به دماوند انجام داد؛ قله‌ای که بعدها نیز در زندگی کوهنوردی او جایگاه ویژه‌ای داشت. در سال ۱۹۶۶ برای تحصیل در رشته ریاضی به لس‌آنجلس رفت و در دانشگاه کالیفرنیای جنوبی (USC) تحصیل کرد. بااین‌حال، کوهنوردی به بخش جدایی‌ناپذیر زندگی‌اش تبدیل شد. او به‌تدریج فعالیت حرفه‌ای خود را در راهنمایی کوهستان و اجرای برنامه‌های فنی گسترش داد و در سال ۱۹۷۹ شهروند ایالات متحده شد. تغییر محل زندگی و تابعیت، گذشته و خاستگاه او را از بین نبرد؛ آپرین همچنان کوهنوردی بود که در تهران متولد شده و نخستین گام‌های جدی‌اش را در کوه‌های ایران برداشته بود.
آمادابلام؛ مسیری تازه در دل هیمالیا
یکی از نقاط برجسته کارنامه آپرین، اکسپدیشن سال ۱۹۸۵ به قله آمادابلام، با ارتفاع حدود ۶۸۱۲ متر در نپال بود. او سرپرستی تیمی را بر عهده داشت که مسیری جدید از خط‌الرأس لاگوناک (Lagunak Ridge) گشودند؛ مسیری فنی و دشوار که در گزارش‌های تخصصی کوهنوردی ثبت شده است. این صعود نشان می‌دهد که فعالیت آپرین تنها به رسیدن به قله‌های شناخته‌شده محدود نبود؛ او در اکتشاف مسیرهای تازه و توسعه دانش عملی صعودهای فنی نیز نقش داشت. گزارش این برنامه در نشریه American Alpine Journal در سال ۱۹۸۶ منتشر شد و امروز همچنان بخشی از تاریخ مستند کوهنوردی هیمالیاست.
پنجم اکتبر ۱۹۹۰؛ روز صعود به اورست
در پنجم اکتبر ۱۹۹۰، آپرین به قله اورست رسید. آرشیو باشگاه آلپاین آمریکا این صعود را ثبت کرده و او را نخستین فرد ایرانی‌تبار معرفی می‌کند که به قله اورست صعود کرده است. نکته قابل‌توجه، زمان این صعود است: اورست در ذهن بسیاری از کوهنوردان با فصل بهار و پنجره‌های رایج صعود بهاری شناخته می‌شود، اما آپرین در فصل پاییز به قله رسید؛ فصلی که شرایط جوی و برنامه‌ریزی صعود می‌تواند چالش‌های خاص خود را داشته باشد. او همچنین بنیان‌گذار شرکت راهنمای کوهستان Him-KooH Guides بود؛ شرکتی که طبق یادبود منتشرشده در آرشیو باشگاه آلپاین آمریکا، نخستین خدمات راهنمایی آمریکایی بود که با موفقیت صعودی راهنمایی‌شده به اورست را اجرا کرد.
میراث یک کوهنورد
هومن آپرین در مه ۲۰۱۵، در ۶۸سالگی، در ایالات متحده درگذشت. یادبود او در نشریات باشگاه آلپاین آمریکا، تصویری از کوهنوردی ارائه می‌دهد که زندگی‌اش را وقف کوهستان، راهنمایی کوهنوردان و گشودن مسیرهای تازه کرده بود. اهمیت زندگی او تنها در یک صعود خلاصه نمی‌شود. از دماوند در نوجوانی تا آمادابلام و اورست، کارنامه آپرین یادآور پیوندی میان خاستگاه، تجربه و میراث کوهنوردی است. تاریخ کوهنوردی را باید با تکیه بر اسناد و فارغ از محل اقامت یا تابعیت افراد روایت کرد. هومن آپرین در ایالات متحده زندگی و فعالیت حرفه‌ای کرد، اما در تهران متولد شد و نامش در تاریخ صعود ایرانی‌تباران به اورست جایگاهی ماندگار دارد.
---
منابع
۱. American Alpine Club, Hooman Aprin, 1946–2015
https://publications.americanalpineclub.org/articles/13201214267
۲. American Alpine Journal, Lagunak Ridge, Ama Dablam (1986)
https://publications.americanalpineclub.org/articles/12198601600/Lagunak-Ridge-Ama-Dablam
۳. Himalayan Database، اطلاعات اکسپدیشن اورست در سال ۱۹۹۰
https://www.himalayandatabase.com/scripts/getexplist.php
گردآورنده: درسا حیدری